Mutengo chaiwo we fracking pakuchengetedza nharaunda
Tsvaga mutengo chaiwo wekugadzirisa fracking pakuchengetedza nharaunda: mvura, mamiriro ekunze, chikwereti, uye kusaenzana zvichienzaniswa neimwe nzira yakarurama inogona kushandiswazve.
Tsvaga mutengo chaiwo wekugadzirisa fracking pakuchengetedza nharaunda: mvura, mamiriro ekunze, chikwereti, uye kusaenzana zvichienzaniswa neimwe nzira yakarurama inogona kushandiswazve.
Mashandiro anoita Biosphere Reserves muSpain, mapurojekiti avo ekuchengetedza, sainzi yevagari uye budiriro yenzvimbo dzekumaruwa inoenderera mberi.
Tsvaga mufananidzo we "The heartbeat of the sea" paHemeroteca de València: hunyanzvi hwemaguta, sainzi nenzvimbo dzakabatana kuti dzitaure nezvekuchinja kwemamiriro ekunze.
Tsvaga kuti sei nzvimbo dzine mvura dziri chinhu chakakosha pakuchengetedza nharaunda: kudzoreredza mamiriro ekunze, kusiyana-siyana kwezvinhu zvakasiyana-siyana uye kururamisira nharaunda muSpain neEurope.
Spain inoisa rekodhi: Kubvumbi ndiyo yaive nguva inopisa kupfuura dzimwe dzose, neavhareji yekupisa kwe15,1°C uye zvisina kujairika zve3,2°C. Data guru nemamiriro ekunze.
Tsvaga kuti mafungu ekupisa muMediterranean neArctic ari kuchinja sei mamiriro ekunze, makungwa, zvipenyu zvakasiyana-siyana uye zviwanikwa zvemvura muEurope.
Nharaunda yeMadrid neESA zvinoswededza pedyo nevadzidzi vane Climate Detectives nedzimwe mapurogiramu eSTEM.
Kupisa kwakanyanya kuri kuisa zvirimwa, zvipfuyo, hove, nemasango panjodzi, uye matanho ekugadzirisa mamiriro ezvinhu akakosha pakuona kuti chikafu chakachengeteka.
Magadzirirwo emamiriro ekunze haakwanise kufanotaura mvura ichanaya munharaunda. Tsvaga kuti sei zvakaoma kufanotaura mvura ichanaya muSpain neEurope.
Europe iri kudziya nekukurumidza zvakapetwa kaviri kupfuura avhareji yepasi rose: zvikonzero, data guru uye migumisiro muSpain, moto, kusanaya kwemvura uye makungwa ari kuramba achidziya.
Tsvaga kuti kubvisa munyu uye kushandisazve mvura zvinovimbisa sei kuwanikwa kwemvura munguva yekusanaya kwemvura uye shanduko yemamiriro ekunze, nekushandisa matekinoroji anoshanda zviri nani.
Tsvaga kuti shanduko yemamiriro ekunze inowedzera sei mvura, inokonzera mafashamo akaipisisa, uye matanho api akakosha ekugadzirisa nekuderedza njodzi.
Nzvimbo yeTiltil inotungamira pasi rose mukuburitsa methane uye inonyevera Spain neEurope nezvemamiriro ekunze anokonzerwa nekusatarisirwa zvakanaka kwemarara.
Tsvaga kuti biofuels chii, mhando dzadzo, zvakanakira, zvadzinoipira uye basa chairo mukuchinja kwesimba kuenda kumhando inochengetedza hupenyu.
Masayendisiti muGulf of Cadiz akawana biofilm yehutachiona inodya methane isati yasvika kugungwa, zvichimutsa mibvunzo pamusoro pebasa rekuputika kwemakomo ane matope.
Tecnalia ine patent ye multichannel reactor inowedzera kuchena kwebiomethane uye inosimbisa kugadzirwa kwegasi rinogona kuvandudzwa rinoenderana ne network yegasi.
Tuna neshaki zvinotarisana nekupisa kwakanyanya uye kutama nekuda kwekupisa kwegungwa kuri kukwira. Dzidza zvinhu zvikuru zvesainzi uye zvekuchengetedza.
Kudziya kweMediterranean kunosvika 3ºC mumazuva: mhedzisiro pamafungu ekupisa, husiku hwenzvimbo dzinopisa uye maguta eSpain, uye nzira dziri kutaurwa.
Tsvaga kuti chiito cheEU nevagari vemo chiri kuderedza sei kuburitswa kwemhepo inokuvadza nharaunda nezvinangwa zvakakosha, matanho uye mhinduro.
Tsvaga kuti sei methane iri kukonzera kudziya kwepasi rose, kwainobva, uye zviri kuitwa kuderedza utsi hwayo pasi rose nemuSpain.
Tsvaga chombo chakavanzika chekurwisa shanduko yemamiriro ekunze: beaver, SBN, CO₂ capture uye miganhu ye geoengineering inotsanangurwa zvakadzama.
Kusanaya kwemvura kunokanganisa sei kugadzirwa kwezviyo muSpain, uye ndeapi marudzi, matekiniki, uye inishuwarenzi zvinobatsira varimi kuti vajairane nemamiriro ezvinhu?
Tsvaga nzira dzekurima chikafu munguva yekusanaya kwemvura nemvura shoma: zvirimwa zvinotsungirira, kudiridza zvakanaka, mishonga inosimudzira zvirimwa uye nzira dzinochengetedza nharaunda.
Tsvaga kuti indekisi yemhando yemhepo yakachinja sei muChina, zvinoreva data rayo, uye matanho api akabatsira kuderedza kusvibiswa kwemhepo.
Tsvaga kuti kusvibiswa kwemhepo kunokanganisa sei France, chii chinokukonzera, uye matanho ari kutorwa kuvandudza hutano nemamiriro ekunze.
Nei Mubairo weFrontiers Award uchicherechedza Carl Wunsch uye kuti zviyero zvake zvegungwa zvinobatsira sei kunzwisisa njodzi dzemamiriro ekunze muSpain neEurope.
Tsvaga kuti mafungu, mafungu emvura nemafungu emvura zvinogadzira sei simba rakachena, matekinoroji azvo akakosha uye mienzaniso chaiyo muSpain nepasi rese.
Chii chinonzi green hydrogen, inogadzirwa sei, uye nei Spain iri kuisa mari yakawanda mairi? Mashandisirwo, rubatsiro, mapurojekiti, uye kukanganisa kwayo pakubvisa kabhoni.
Chii chinonzi kufamba kunoenderera mberi, mhando dzakwo, zvinangwa uye matanho muSpain, nemienzaniso yemaguta nekuchinja kwetsika kuti zvinhu zvifambe zvakanaka.
Tsvaga kuti simba rinoshandiswa sei, mhando dzaro, rubatsiro rwuripo, uye kuti ungachengetedza marii nekugadzira magetsi ako anogona kushandiswazve.
Mhedzisiro chaiyo yemapurazi emufekitori: methane, ammonia, mvura yakasvibiswa uye dzimwe nzira dzinogara kwenguva refu.
Mashandisirwo anoitwa mafetereza pakugadzira magasi anodziya pasi uye zvekuita kuderedza kusvibiswa kwemhepo mukurima nekurima zvipfuyo.
Chando chegungwa reArctic chaderera zvakanyanya munguva yechando. Zvinhu zvikuru zviri shure kwechakanyorwa, zvikonzero zvacho, uye kuti chingakanganisa sei mamiriro ekunze muEurope neSpain.
Earth Hour inodzima zvivako zveSpain kweawa imwe chete. Tsvaga kuti zvichaitika riini, chii chinoitika, uye kuti ungatora chikamu sei muchiitiko ichi chekuchinja kwemamiriro ekunze pasi rose.
Kupisa kwakanyanya muUnited States munaKurume: tembiricha yakakwira, njodzi dzehutano, kusanaya kwemvura uye zvidzidzo zvakakosha kuSpain neEurope.
Tsvaga mari huru yekubatsira mapurojekiti emhando dzakasiyana-siyana muSpain, kuti ndiani anogona kunyorera mari iyi, uye kuti mari yacho yakawanda sei uye matanho api avanotora.
Kusanaya kwemvura kuri kuitika muCentral America's Dry Corridor. WFP iri kuita zvirongwa zvekutarisira dambudziko guru rezvekudya.
Tsvaga kuti gomba rinokwevera pasi muAntarctica chii, kuti rakaumbwa sei, uye kuti sei richikanganisa mwero wechando negungwa padanho repasi.
Tsvaga kuti mamiriro ekunze akaita sei uye kuti anokanganisa sei masango, nzizi nemaguta, uye kuti sei kubatana nenzvimbo dzekupotera zvichikosha pakuchinja mamiriro ekunze.
Tsvaga kuti mifananidzo inodhonza CO2 inochenesa sei mhepo uye inoshandura sei maguta kuita madhishi ecarbon mumaguta.
Chii chinonzi kubhuroka kwemvura, nei UN iri kunyevera nezvazvo, uye zvinotikanganisa sei: zvinhu zvakakosha, nzvimbo dzakakosha, uye zvazvinoreva kuchengetedzeka kwedu.
Tsvaga kuti geoengineering chii, njodzi dzayo dzezvakatipoteredza uye dzetsika, uye kuti sei ingave mhinduro yenhema kudambudziko remamiriro ekunze.
Makungwa egungwa ari pamhenderekedzo yegungwa akakwirira nemasendimita makumi matatu kupfuura zvakafanotaurwa. Ruzivo rutsva runogadzirisa makumi emakore emamodheru uye runoda kuongororwazve kwenjodzi dziri muSpain neEurope.
Kudziya kwegungwa kunoderedza huwandu hwehove dzinowanikwa mugungwa ne20% pagore uye kunoisa panjodzi kubata hove pamwe nekuchengetedzeka kwechikafu pasi rose.
Kudziya kwepasi rose kuri kuchinja kupatsanurwa kwegungwa rakadzika. Ongororo yakaitwa neIEO-CSIC inoratidza shanduko huru dzinoda kugadziriswa kwemamodheru emamiriro ekunze.
Kupisa kuri kukonzera kuwedzera kwerufu, tsaona dzebasa, uye mitengo muEurope yese. Heino maitiro ari kuita Spain: nemapurojekiti matsva, matanho ekudzivirira, uye kuwedzera kwemari yeruzhinji.
Yambiro yekuwedzera kwehuwandu hwegungwa muColombian Pacific: mazuva akakosha, nzvimbo dziri panjodzi, kukwirira kwakafanotaurwa uye mazano ekuchengetedza.
Ongororo inoratidza kuti shanduko yemamiriro ekunze yakawedzera dutu reDANA muValencia: nzvimbo dzakakanganiswa ne55% uye mvura yakawedzera kunaya zvakanyanya ne20%.
Sei Ndira yaive imwe yemwedzi inotonhora zvakanyanya muEurope kubvira muna 2010 nepo pasi rakanyora imwe yemwedzi inodziya zvakanyanya muna Ndira? Data, mamepu, uye mhedzisiro muSpain.
Ndira ndiyo yaive nguva inotonhora zvakanyanya muEurope kubvira muna 2010, nepo pasi rakanyora imwe yemwedzi waNdira inodziya zvikuru uye rakaunganidza zviitiko zvakanyanya munzvimbo dzese dziri mbiri.
Kupisa kwegungwa muMediterranean kuri kutyora mukurumbira, uye kupisa kwakanyanya kuri kutyisidzira mabhiriyoni evanhu. Zvinhu zvikuru zvine chekuita nekukanganiswa uye kugadziriswa kwemamiriro ezvinhu muEurope.
Kuchinja kwemamiriro ekunze kunokanganisa sei maguta nehutano muSpain neEurope, uye ndeapi mhinduro dziri kupihwa kubva mumitemo yeveruzhinji neyemunharaunda?
Kuchinja kwemamiriro ekunze kunokanganisa sei hutano hwepfungwa: kuzvidya mwoyo kwezvakatipoteredza, kuzorora, kushushikana uye makiyi anoshanda ekugadzirisa dambudziko iri.
Kupisa kwakanyanya muChile: matunhu akabatwa, njodzi dzemoto, kukanganisa hutano nekurima, uye matanho akakosha ekudzivirira nekuzivisa.
Njodzi dzechisikigo dzakakonzera kurasikirwa nemamiriyoni mazana maviri nemakumi maviri nemana ezviuru uye dzakarova Spain neEurope mumamiriro ekunze akaipisisa.
Gore ra2025 rakaiswa muchikamu chechitatu chegore rinopisa zvikuru pasi rose. Data kubva kuCopernicus neECMWF, rakaratidza tembiricha dzakawanda muEurope neSpain, uye rine zvarinokanganisa pahutano nemoto wesango.
Chibvumirano cheGungwa chinotanga kushanda: kuti chinodzivirira sei gungwa guru, shanduko dzipi kuSpain neEU, uye zvinorehwa nenzvimbo itsva dzakachengetedzwa dzegungwa.
Chii chakaitika nemoto muOurense, rubatsiro rupi rwuripo, masango ari kugadziriswa sei, uye zvinokanganisa sei kumaruwa nekurima zvipfuyo mudunhu iri?
Hofisi yeMuchuchisi weVanhu ichaferefeta kushungurudzwa kwevanoongorora mamiriro ekunze nevanotaura nezvemamiriro ekunze mushure metsamba yakabva kuHurumende ichinyevera nezvekurwisa ruvengo uye kuramba chitendero pasocial media.
Makungwa ari kuputsa zvinyorwa zvekupisa, zvichikurumidzisa kukwira kwemvura yegungwa uye zviitiko zvemamiriro ekunze akaipisisa. Ruzivo rwakakosha, matunhu akanyanya kukanganiswa, uye zvinokanganisa mamiriro ekunze.
Sei gore ra2025 richionekwa segore rinopisa kupfuura mamwe ose? Data kubva kuEurope neUK, zvinyorwa, kupisa, uye mhedzisiro yekushanduka kwemamiriro ekunze yakatsanangurwa.
Fungidziro dzemamiriro ekunze dzinoisa gore ra2026 pakati pemakore anopisa zvikuru, zvichiisa kumanikidzwa pazvinangwa zveChibvumirano cheParis. Izvi zvinorevei kuEurope neSpain?
Ozone layer iri kupora uye buri riri kudzikira, asi zvidzidzo zvinonyevera nezvemhedzisiro yaro pakupisa kwepasi rose. Zvinhu zvikuru zvine chekuita nekuchinja kwemamiriro ekunze uku.
Mazano anoshanda eKisimusi inochengetedza magariro: zvishongo, zvipo, chikafu nemarara ekunakidza paunenge uchitarisira pasi rose.
Chii chinonzi nhau dzezvemamiriro ekunze, dzakabuda sei, uye nei zvichikosha pakunzwisisa mamiriro ekunze aripo iye zvino uye dambudziko rezvakatipoteredza?
Chivako cheLogrosán biomass chiri kutopa simba rinogona kushandiswazve, kudzivirira kuburitswa kweCO2, kugadzira mabasa kumaruwa, uye kuderedza njodzi yemoto munzvimbo dzakapoteredza.
Tembiricha yegungwa muMar del Plata yakasvika paavhareji ye17,5°C muna Mbudzi, kudziya kwakanyanya uye mazuva ari pamusoro penguva yakatarwa. Ruzivo rwakakosha uye mhedzisiro yaro.
Spain iri kusangana nekupisa kwakanyanya uye iri kukurumidza kugadzira nzvimbo dzekuchengetedza mamiriro ekunze, nzvimbo dzemumaguta, uye matanho ekuchengetedza vanhu vari munjodzi huru.
Tsvaga kuti sei mhepo muTanzania yakasviba kudaro, migumisiro yayo pahutano, uye makiyi ekuvandudza mhando yemhepo munyika.
Tsvaga kuti Namibia iri kurwisa sei kusvibiswa kwemhepo, kuderedza kusvibiswa kwemhepo, uye kuisa mari musimba rakachena uye budiriro inoenderera mberi.
Gore ra2025 riri kuratidzika kuva rimwe remakore anopisa zvikuru kupfuura mamwe ose. Zvinhu zvikuru zviri shure kwenhoroondo iyi, njodzi kuSpain, uye basa reChibvumirano cheParis.
IAmazon iri kupinda mumamiriro ekunze anopisa nekupisa kwakawanda uye kusanaya kwemvura, kuwedzera kufa kwemiti uye kuisa iyo yakanyanya kunyura kabhoni panjodzi.
Ziva kuti kufa kupisa kwakatsvaira sei Trasllambrión glacier uye kuri kusimudzira kupera kwemazaya echando ekupedzisira eSpain.
Ziva kuti sainzi inodzidza sei nzizi: meanders, kabhoni, biodiversity, mafashamo, uye mapurojekiti esainzi evagari anodzidzivirira.
Gungwa reBalearic riri kusangana nerekodhi tembiricha uye marine heatwaves. Ziva zviri kuitika uye kuti zviri kukanganisa sei Mediterranean.
Anoda kusvika makore gumi edhata resatellite rinoratidza kuti mazaya echando ari kukurumidza sei uye kuti izvi zvinoratidzei nezvekusagadzikana kwavo mukudziya kwepasirese.
Ziva kuti inzvimbo yakawanda yesango Spain ine, yakakura sei, kutyisidzira kwayo uye matambudziko ekuwana masango ane hutano uye anochengetedzwa zvakanaka.
La Palma iri kugadzirira kukwira kwemazinga egungwa nezvidzidzo, dikes uye zvirongwa zvekugadzirisa muTazacorte neSanta Cruz de La Palma.
CIUDEN ichavaka chirimwa chekutyaira cheSAF nemafuta ekugadzira muEl Bierzo nemari yeEurope, kiyi yekubvisa mhepo nendege uye kutakura zvinorema.
Izvo COP30 muBelém yakanyatso sarudza: fossil mafuta kunze kwechinyorwa, yakawanda mari yemamiriro ekunze uye nyowani yekuchinja ajenda.
Iyo 2025 ozone gomba idiki rechishanu kubva 1992. NASA uye NOAA data uye kupora tarisiro kusvika 2060s.
Chii chinonzi peat: maitiro ayo, marudzi, mashandisirwo, uye maitiro ayo. Zvinhu zvakakosha uye dzimwe nzira dzakasimba dzakatsanangurwa zvakajeka.
Yakazara dhairekitori kune yepamutemo chimiro, mashandisiro, moto uye zvinokurudzira mukugarisa sango manejimendi eCastilla-La Mancha.
Ndezvipi zvipenyu zvemvura yakachena? Mhando, mienzaniso, uye kutyisidzira. Nzira dzakakosha dzekuchengetedza nekutarisa dzakatsanangurwa zvakajeka.
Iceland inosimudza AMOC kune njodzi yenyika. Mhedzisiro yeEurope neSpain: zvinotaurwa nesainzi uye kuti hurumende dziri kugadzirira sei kudzikira kwayo.
Mafungu emukati ari pasi peaizi ari kukurumidza kunyungudika muGreenland uye kuwedzera njodzi kuEurope. Zviwanikwa zvakakosha uye maitiro azvo pamazinga egungwa.
Valencia inotarisana nezhizha risingaperi: zvakakosha zvakawanikwa zvechidzidzo cheUPV, njodzi dzehutano uye matanho ekukurumidzira anodiwa mukutarisana nekupisa kwakanyanya.
Spanish National Research Council (CSIC) yaona PFAS mumvura yeAntarctic inotakurwa neaerosols. Data inofananidzwa neNorth Atlantic yamutsa gakava rekutonga muEU.
COP30 muBelém: chii chiri kukurukurwa, chinzvimbo cheEU uye basa reSpain, nekutarisa kuAmazon uye nekukurumidzira kwemamiriro ekunze.
CASCV inosimbisa mapuroteni matsva ekugadzirisa zvirimwa uye kugadzirisa zvirimwa kurwisa tumbuyu nekusanaya kwemvura munharaunda yeValencian nerutsigiro kubva kuUA neUPV.
Chii chaive Chekupedzisira Glacial Maximum, sei mazinga egungwa akadonha nekushandura pasi? Kuverenga nguva, humbowo, uye mhedzisiro zvinotsanangurwa zvakajeka.
Kupisa kwakanyanya kunowedzera kufa kwemoyo, kufema, uye itsvo. Zvinhu zvakakosha uye matanho ekudzikisa njodzi.
CO2 inotonhodza iyo ionosphere uye inogadzira zvidimbu zvinokanganisa redhiyo nesatellite masaini. Mhedzisiro paSpain neEurope uye matanho ekufungidzira.
12% chete ye3.500 methane chenjedzo inogamuchira mhinduro. Madrid inoongorora kuvuza muValdemingómez nePinto. Mapoinzi akakosha eEU uye zvakasara kuti zviitwe.
Ozone mazinga anotyora marekodhi muSpain nekuda kwemafungu ekupisa. Ona manhamba, nzvimbo dzakakanganiswa, uye matanho akakosha ekuchengetedza hutano hwako.
WMO inoshuma kuwedzera kukuru kweCO2 kwakamboyerwa: 423,9 ppm uye +3,5 ppm. Zvinokonzera, njodzi, uye zvazvinoreva kune mamiriro ekunze.
Kuteerera Chibvumirano cheParis kwaizoderedza nhamba yemazuva ekupisa kwakanyanya ne 57. Ngozi inoenderera mberi, uye mamwe maitiro ekukurumidzira anodiwa nokukurumidza. Dzvanya pano kuti udzidze chokwadi.
Ongororo yepasirese inoratidza kuti kusanaya kwemvura kwakapetwa kaviri kurasikirwa kwechigadzirwa munzvimbo dzine huswa nemakwenzi, zvichideredza basa ravo sezvo CO2 inonyura.
Chirevo chepasi rose chinosimbisa kuparara kwecoral reef nekuda kwekupisa kwenyanza uye inoyambira nezvekukanganisa kubata hove, kushanya, nemahombekombe.
Satellite inoona kubuda kukuru kwemethane muMaipú: 2 t/h; kuongororwa uye zvichemo zvakaiswa neSMA. Impact, njodzi, uye matanho ari kuitika.